Quạt thổi ion khử tĩnh điện

Mô tả

Mã	Loại	Vùng phủ	Cân bằng (tham khảo)	Dùng cho
SL-001	Quạt bàn 1 đầu	60 × 90 cm	±10 V	1 vị trí
SL-002	Quạt bàn 2 đầu	120 × 90 cm	±10 V	2 vị trí / chuyền
SL-003	Quạt bàn 3 đầu	180 × 90 cm	±10 V	Bàn dài
SL-1104	Quạt treo trần	100 × 100 cm	±10 V	Trên máy
SL-004	Súng ion khí nén 0,3–0,7 MPa	Điểm	±15 V	Thổi bụi + khử
KE-36X	Thanh ion 300–1.500 mm	Theo chiều dài	±10 V	Băng tải, màng
Quạt cổ mềm	Mini	30 cm	±15 V	Kính hiển vi

Nguồn 220 V; lau kim phóng điện hàng tuần; kiểm tra cân bằng và thời gian xả định kỳ (khuyến nghị 6 tháng) bằng máy đo tấm tích điện CPM. Giá trị cân bằng trong bảng là số tham khảo của NCC; khoảng cách đo và thời gian xả theo datasheet từng mã.

FAQ
– Quạt ion có thay vòng tay? — Không; bổ sung cho vật cách điện.
– Kim phóng điện bẩn thì sao? — Cân bằng lệch, hiệu suất giảm; lau IPA + tăm bông tuần/lần.
– Có ozone? — Có phát sinh một lượng ozone nhỏ; mức cụ thể theo số liệu của nhà sản xuất (xem mục ozone bên dưới).

Vì sao cần ion khi đã có vòng tay, thảm, sàn?

Nối đất chỉ lấy được điện tích khỏi vật dẫn. Theo ESDA, nhựa thông dụng là vật liệu tích điện mạnh, và nối đất không thể lấy điện tích khỏi vật cách điện trong thời gian hợp lý. Trong khi đó chuyền điện tử có rất nhiều vật cách điện “không thể bỏ”: vỏ nhựa sản phẩm, màn hình kính, màng bảo vệ, băng keo, khay PS. Với những vật này, ion hóa không khí là biện pháp chính.

Từ bản 2014, ANSI/ESD S20.20 giới hạn vật cách điện cần thiết cho quy trình nằm trong phạm vi 2,5 cm quanh linh kiện nhạy tĩnh điện ở mức không quá 125 V/inch. Nếu vượt, phải dùng ion để trung hòa.

Ion không thay thế nối đất. ESDA nhấn mạnh ion hóa chỉ là một thành phần của chương trình ESD, dùng khi không nối đất được và làm lớp dự phòng.

Nguyên lý: phóng điện vầng quang

Quạt ion tạo điện áp cao vài kV lên các kim nhọn (emitter). Tại mũi kim, điện trường đủ mạnh để ion hóa không khí — gọi là phóng điện vầng quang (corona). Quạt hoặc khí nén thổi hỗn hợp ion dương và âm tới bề mặt; vật mang điện tích âm hút ion dương và ngược lại cho tới khi trung hòa.

• Cân bằng ion (offset): điện áp còn lại trên vật trung hòa khi đặt trước quạt. Quạt lệch dương hoặc âm sẽ tự nạp điện cho sản phẩm thay vì khử.
• Thời gian xả (discharge time): thời gian giảm điện áp trên tấm đo từ 1.000 V xuống 100 V ở khoảng cách quy định.
• Hiệu quả giảm rất nhanh theo khoảng cách — ion trái dấu tái hợp trong không khí. Vì vậy quạt phải đặt gần, hướng đúng vào vùng thao tác.

Đo kiểm và tiêu chuẩn

Tài liệu	Nội dung
ANSI/ESD STM3.1	Phương pháp đánh giá, lựa chọn thiết bị ion
ANSI/ESD SP3.3	Kiểm tra định kỳ hiệu năng thiết bị ion
ESD TR53	Kiểm tra tuân thủ trong chương trình S20.20

Cả cân bằng ion và thời gian xả đều đo bằng máy đo tấm tích điện (CPM – charged plate monitor). Nhà máy tự đặt giá trị chấp nhận cho từng vị trí trong kế hoạch ESD, đo ở đúng khoảng cách sản phẩm thực tế nằm trước quạt và ghi sổ.

Bảo trì: kim phóng điện là “linh kiện tiêu hao”

• Kim phát ion hút bụi và bị mòn theo thời gian; kim bẩn làm giảm lượng ion và lệch cân bằng. Keyence ghi nhận kim của thanh ion thông thường cần làm sạch mỗi 2–4 tuần và thay sau 1–2 năm.
• Lau kim bằng tăm bông thấm IPA khi đã tắt nguồn; không chạm tay trần vào kim.
• Lưới lọc đầu hút quạt cũng cần vệ sinh để giữ lưu lượng gió.
• Đo lại cân bằng và thời gian xả sau mỗi lần vệ sinh, thay kim.

Ozone có đáng lo không?

Phóng điện vầng quang sinh ra một ít ozone; vầng quang âm sinh ozone nhiều hơn hẳn vầng quang dương. Giới hạn tiếp xúc nghề nghiệp của ozone theo OSHA là 0,1 ppm trung bình 8 giờ, NIOSH đặt mức trần 0,1 ppm. Quạt ion cho EPA được thiết kế với lượng ozone thấp; để kiểm soát, nên yêu cầu số liệu ozone từ nhà sản xuất và không đặt nhiều thiết bị ion trong phòng kín không thông gió.

Sai lầm thường gặp

• Bật quạt ion rồi bỏ vòng đeo tay — ion không nối đất người thao tác.
• Đặt quạt quá xa, hướng lệch, hoặc bị chắn bởi khay, màn hình.
• Không vệ sinh kim, không đo định kỳ: quạt lệch cân bằng trở thành nguồn tích điện.
• Dùng súng ion thổi bụi ngay trên vùng linh kiện trần — bụi bay sang vị trí khác.

Nguồn tham khảo kỹ thuật

• ESDA – Fundamentals of ESD, Part 2: Principles of ESD Control
• ESDA – Fundamentals of ESD, Part 3: Basic ESD Control Procedures and Materials
• ESDA – Fundamentals of ESD, Part 4: Training and Auditing
• In Compliance – ANSI/ESD S20.20-2014: review of technical revisions
• NIOSH Pocket Guide – Ozone (OSHA PEL, NIOSH REL)
• Wikipedia – Corona discharge

---

Biên soạn: Đội kỹ thuật PRIMEAG — 10 năm nội thất nhà máy điện tử & phòng sạch. PRIMEAG · Hotline 0906108292 · Info@primeag.vn