Hơi keo dán độc hại trong xưởng giày: mặt nạ phòng độc, găng tay và thông gió tại vị trí quét keo

Hơi dung môi từ keo dán giày (toluene, acetone, MEK, n-hexane tùy loại keo) là rủi ro sức khỏe lớn nhất ở công đoạn quét keo, ép đế. PRIMEAG khuyến nghị kiểm soát theo thứ tự: thông gió hút cục bộ trước, rồi đến mặt nạ nửa mặt 3M 6200 với phin 6001 (hơi hữu cơ), găng chịu dung môi và kính goggle.

Vì sao hơi keo nguy hiểm hơn ta nghĩ

Dung môi trong keo bay hơi ngay khi quét, nồng độ cao nhất là ở vùng thở của công nhân, cách mặt bàn vài chục cm. Tiếp xúc lâu dài với một số dung môi gây đau đầu, chóng mặt; n-hexane được ghi nhận gây tổn thương thần kinh ngoại biên. Ngoài đường hô hấp, dung môi còn thấm qua da khi tay dính keo. Một số hơi dung môi dễ cháy, nên khu quét keo cũng là khu cần kiểm soát nguồn lửa và tĩnh điện.

Giới hạn tiếp xúc cho phép tại nơi làm việc ở Việt Nam theo QCVN 03:2019/BYT. Cách duy nhất biết vị trí làm việc có vượt hay không là đo môi trường lao động định kỳ.

1. Giảm từ nguồn và hút cục bộ

• Ưu tiên keo gốc nước hoặc keo ít dung môi nếu quy trình cho phép.
• Đậy nắp hũ keo, dùng hũ miệng nhỏ, không để giẻ thấm dung môi hở trên bàn.
• Lắp chụp hút hoặc bàn hút ngay tại vị trí quét keo, hướng hút kéo hơi ra xa mặt người. Quạt thổi chung chỉ đẩy hơi sang vị trí khác.
• Lò sấy keo, máy hoạt hóa đặt có hút riêng.

2. Bảo vệ hô hấp đúng loại

Khẩu trang vải hay khẩu trang y tế không lọc được hơi dung môi. Cần mặt nạ có phin than hoạt tính cho hơi hữu cơ. PRIMEAG cung cấp mặt nạ nửa mặt 3M 6200 (hoặc 7502 silicone êm hơn) lắp phin 6001 cho hơi hữu cơ (sơn, dung môi, keo); có bụi mài đế thì thêm tấm lọc bụi 5N11 + nắp 501. Khẩu trang than hoạt tính dùng một lần (như 3M 9541V trong nhóm khẩu trang nhà máy) chỉ phù hợp mùi nhẹ, không thay mặt nạ phin ở bàn quét keo.

Ba điều hay bị bỏ qua: kiểm tra độ kín mỗi lần đeo; có lịch thay phin (phin bão hòa thì ngửi thấy mùi là đã muộn); cất mặt nạ trong hộp kín sau ca. Chương trình bảo vệ hô hấp tham khảo OSHA 29 CFR 1910.134. Cần bảo hộ hô hấp loại khác (mặt nạ toàn mặt, cấp khí) thì hỏi PRIMEAG.

3. Găng tay và kính

Không có găng nào chịu được mọi dung môi. Nitrile chịu tốt nhiều hydrocarbon nhưng kém với ketone như acetone, MEK. Chọn găng theo thành phần trong SDS và bảng thấm của hãng găng; thay găng ngay khi bị keo thấm. Khi đổ, pha keo có nguy cơ văng, dùng kính goggle 3M 1621 ôm kín mắt, đeo được ngoài kính cận.

Chọn đồ bảo hộ theo vị trí

Bảng chỉ là gợi ý ban đầu. Quyết định cuối dựa trên SDS hóa chất và kết quả quan trắc môi trường lao động tại xưởng.

Tự kiểm tra nhanh

1. Có SDS của mọi loại keo, dung môi đang dùng không?
2. Vị trí quét keo có hút cục bộ, hay chỉ có quạt?
3. Công nhân đeo mặt nạ phin hay khẩu trang vải?
4. Có sổ thay phin, ai kiểm tra?
5. Kết quả quan trắc môi trường gần nhất có vượt ngưỡng không?

Công nhân đứng làm cả ca ở bàn quét keo: xem thêm thảm chống mỏi, ghế và chiều cao bàn. Cách chọn găng theo công đoạn: chọn găng tay theo công đoạn nhà máy.

Câu hỏi thường gặp

Khẩu trang than hoạt tính có thay được mặt nạ phòng độc khi quét keo không? Không. Khẩu trang than hoạt tính dùng một lần chỉ phù hợp mùi nhẹ. Ở bàn quét keo cần mặt nạ nửa mặt (như 3M 6200) lắp phin hơi hữu cơ 6001, kèm hút cục bộ tại nguồn.

Bao lâu thay phin lọc hơi hữu cơ một lần? Tùy nồng độ hơi, số giờ dùng và độ ẩm; cần lập lịch thay phin theo hướng dẫn của hãng thay vì đợi ngửi thấy mùi. Phin cất trong hộp kín sau ca để kéo dài tuổi thọ.

Găng nitrile có chịu được keo dán giày không? Tùy dung môi. Nitrile chịu tốt nhiều hydrocarbon nhưng kém với ketone như acetone, MEK. Cần đối chiếu thành phần trong SDS với bảng thấm hóa chất của hãng găng.

Cập nhật: 14/10/2026 — Đội kỹ thuật PRIMEAG