Nhíp, bàn chải thường trong khu EPA gây tích điện: chọn nhíp chống tĩnh điện và bàn chải ESD thế nào

Nhíp inox trần, nhíp nhựa và bàn chải nylon thường đều gây rủi ro trong EPA: nhựa tích điện khi cọ xát, kim loại trần chạm linh kiện gây phóng điện nhanh. Hãy dùng nhíp chống tĩnh điện phủ ESD hoặc nhựa pha carbon, bàn chải cán 10⁶–10⁹ Ω, kèm vòng tay đã test, theo khuyến nghị PRIMEAG.

Vì sao dụng cụ thường gây hại và khi nào cần nhíp chống tĩnh điện

Chải bo là cọ xát rồi tách rời liên tục, tức tích điện ma sát. Lông nylon, cán nhựa thường cách điện nên điện tích nằm lại trên dụng cụ. Nhíp nhựa thường cũng vậy.

Nhíp inox trần thì dẫn điện hoàn toàn. Theo Desco, kim loại chạm linh kiện đã mang điện sẽ xả rất nhanh (mô hình CDM); bề mặt tiêu tán làm cú xả chậm lại.

Bài liên quan:Giày phòng sạch PU hay PVC màu trắng: chọn…Găng tay xưởng gỗ: chống dằm, cạnh ván sắc…Khu máy cắt bo mạch PCB (router, V-cut): xử…

Chọn nhíp theo công đoạn

Nhíp Vetus phủ ESD dài 120–140 mm, thân inox không nhiễm từ, điện trở lớp phủ theo công bố của hãng; nhíp nhựa pha carbon dùng khi cần tránh trầy kính, màn hình.

• Gắp 0402, 0201: ESD-11 hoặc ESD-15.
• Gắp IC, chỉnh chân: ESD-12, ESD-13.
• Kéo dây, gỡ tem: ESD-14, ESD-17.
• Kính, màn hình: nhựa pha carbon 93302, 93303, khó gắp 0402.
• Giữ chi tiết khi hàn: đầu sứ, cách điện, không dùng cho thao tác thường.

Vetus ST là inox trần, hợp cơ khí, phòng lab hơn là linh kiện nhạy.

Chọn bàn chải ESD

Bàn chải chống tĩnh điện BR-ESD có cán PP pha carbon 10⁶–10⁹ Ω (dải tiêu tán), lông nylon chịu IPA. A2, A3 mềm cho bo sau hàn; nhóm F cho khe connector; C1–C2, D1–D3 cho bàn, khay. Loại sợi đồng chỉ dùng cho khuôn stencil, mũi hàn, không đưa lên bo.

Cùng nhóm tiếp xúc trực tiếp: găng và bao ngón

Găng carbon phủ PU đầu ngón 10⁵–10⁸ Ω theo phiếu đo lô và bao ngón Trufit ESD có CoA từng lô. Găng cách điện cắt đứt đường xả của bàn chải. Phân bổ găng theo trạm có ở bài chọn găng tay theo từng công đoạn nhà máy điện tử.

Dụng cụ chỉ tiêu tán được khi người đã nối đất

Theo ESD TR20.20 của ESDA, dụng cụ cầm tay được nối đất qua mặt bàn ESD và người thao tác đã nối đất. Tay không nối đất thì điện tích không có đường về.

Mỗi vị trí cần vòng đeo tay chống tĩnh điện loại dây xoắn; dây dài 1,8 m, gắn trở 1 MΩ để hạn dòng, test đầu ca bằng máy kiểm tra vòng tay (đạt 0,75–35 MΩ). Thứ tự dựng trạm xem bài lắp khu EPA cho chuyền SMT.

Kiểm tra định kỳ và loại bỏ dụng cụ

1. Soi đầu nhíp bằng kính lúp: hai đầu chạm cùng lúc, không hở. Đầu cong, toe thì loại.
2. Lớp phủ ESD bong, nứt nhiều thì đưa nhíp ra ngoài EPA; thường thay sau 6–12 tháng.
3. Đo nhanh cán bàn chải, găng bằng máy cầm tay SL-030 (10³–10¹² Ω); mặt bàn phải dưới 1×10⁹ Ω.
4. Đưa dụng cụ thường ra khỏi EPA, dán nhãn phân biệt.
5. Khi PRIMEAG đến nhà máy ở TP.HCM, Bình Dương hoặc Đồng Nai để đo điện trở vật tư ESD miễn phí, hãy gom sẵn vài nhíp, bàn chải trên chuyền để đo cùng mặt bàn bằng máy TR1800; báo cáo PDF gửi trong 3–5 ngày làm việc, mang tính tham khảo.

Câu hỏi thường gặp

Nhíp inox trần có dùng được trong khu EPA không? Có thể dùng cho cơ khí hoặc linh kiện ít nhạy, nhưng không nên dùng cho linh kiện nhạy tĩnh điện vì kim loại trần chạm linh kiện đã mang điện sẽ gây phóng điện nhanh; nên chọn nhíp phủ ESD.

Bàn chải nhựa màu đen có phải là bàn chải chống tĩnh điện? Không chắc. Màu đen không chứng minh gì; phải là nhựa pha carbon và đo được điện trở. Bàn chải BR-ESD có cán 10⁶–10⁹ Ω, kèm phiếu điện trở.

Đã có nhíp ESD thì công nhân có cần đeo vòng tay nữa không? Cần. Nhíp và bàn chải ESD chỉ xả điện tích qua bàn tay người đã nối đất; thiếu vòng đeo tay thì dụng cụ không có đường về đất.

Cập nhật: 21/10/2026 — Đội kỹ thuật PRIMEAG